Książka „Rozszerzanie diety niemowląt”- start przedsprzedaży!

To już! Pierwsza książka Wydawnictwa Wymagające jest do kupienia od dzisiaj!

ZAMAWIAM KSIĄŻKĘ!

Książka dotyczy rozszerzania diety niemowląt i zgodnie z aktualną wiedzą odpowiada na wszystkie możliwe pytania, które możesz mieć: 

  • kiedy zacząć rozszerzanie diety?
  • jak się przygotować?
  • co podać najpierw?
  • jak bilansować posiłki dziecka?
  • czego nie mogą jeść niemowlaki? 
  • …i jak pozbyć się plam z ubranek dziecięcych…

TUTAJ możesz pobrać spis treści oraz darmowy rozdział próbny „Wielkość porcji”.

Książkę napisałam wspólnie z trzema dyplomowanymi dietetyczkami: Mają Lech-Fitowską, Darią Matyjak i Marzeną Szpak. Wszystkie prowadzą projekt Mamada Dietetyka. Dzięki ich wiedzy oraz doświadczeniu udało nam się stworzyć pierwszą na rynku i póki co, jedyną książkę zawierającą najświeższe zalecenia żywieniowe dla niemowląt – te opublikowane w styczniu 2021 r., czyli sprzed zaledwie 2 miesięcy.

Jest to także jedyna książka o rozszerzaniu diety, której treść konsultowana była z psychodietetyczką, fizjoterapeutką, logopedką oraz przyszłymi mamami.

Przedsprzedaż zakończona.

Wnętrze poradnika możesz też podejrzeć TUTAJ.

 

Wydawnictwo Wymagające – uchylam rąbka tajemnicy!

Godzina zero już tuż-tuż! Za chwilę w ruch pójdą maszyny drukarskie i pierwsza książka z założonego przeze mnie wydawnictwa ujrzy światło dzienne.

Ale po kolei!

Dzięki prowadzeniu Wymagające.pl otrzymałam propozycję wydania książki od wszystkich największych wydawców w Polsce. Bardzo świadomie odmawiałam, ponieważ wiedziałam, że gdy przyjdzie czas na dzielenie się wiedzą w formie książki, będę to chciała zrobić na własnych warunkach. Dbając nie tylko o aktualną, merytorycznie poprawną treść, ale także o każdy wizualny szczegół, w tym okładkę, fotografie, ilustracje czy jakość papieru.

Założyłam więc Wydawnictwo Wymagające i samodzielnie wydaję właśnie pierwszą książkę, której jednocześnie jestem współautorką.

Przez kilka miesięcy pracowałyśmy wraz z 3 dietetyczkami, prowadzącymi projekt Mamada dietetyka, Mają Lech-Fitowską, Darią Matyjak i Marzeną Szpak nad wyjątkową książką „Rozszerzanie diety niemowląt”. Książką, w której znajdziesz odpowiedź na wszystkie pytania dotyczące rozszerzania diety. Jedyną na rynku książkę o rozszerzaniu diety zawierającą najnowsze zalecenia żywienia opublikowane w 2021 roku!

To książka, którą napisałyśmy dla mnie sprzed 6 lat.

Zimą 2015 roku podałam mojej Córeczce jej pierwszą marchewkę. Znacznie później dowiedziałam się, że marchewka jest symbolem rozszerzania diety, choć nie mamy żadnych dowodów na to, że to właśnie ona powinna być podana jako pierwsza. Po tygodniach przerabiania tragicznie zaplamionych bodziaków na szmatki przeczytałam na forum, że plamy z marchewki schodzą bez problemu, gdy wysuszy się je bezpośrednio na słońcu. W 2015 roku nie wiedziałam, że niemowlęta mogą być wegetarianami ani że surowe kiełki nie są najlepszym dodatkiem do kanapek, nawet po pierwszych urodzinach. Podawałam sumiennie suplement z witaminą D, bo nikt mi nie powiedział, że istnieją leki z tą witaminą – i są nie tylko tańsze niż suplementy, ale także podlegają surowszym regulacjom.

A przecież byłam świadomą, dokształcającą się matką!

Jak to się stało, że mimo przeglądania niezliczonych stron internetowych i wertowania standardów żywienia niemowląt, moja wiedza była fragmentaryczna, a ja w tym całym zamieszaniu zwanym “rozszerzaniem diety” zagubiona i niepewna? Teraz wiem, że brakowało mi JEDNEGO MIEJSCA, w którym poznam obiektywne informacje o obu metodach rozszerzania diety. Miejsca, w którym znajdę nie tylko aktualną wiedzę o bilansowaniu posiłków, produktach zakazanych oraz wielkości porcji, ale także praktyczne porady związane z podawaniem posiłków uzupełniających czy wsparcie w zrozumieniu emocji – dziecka i moich – pojawiających się przy rozszerzaniu diety.

Dlatego zaprosiłam trzy dyplomowane dietetyczki do stworzenia tego MIEJSCA: poradnika z jednej strony opartego o najnowsze Standardy żywienia niemowląt z 2021 roku i wyniki badań naukowych, z drugiej zaś pełnego rodzicielskich life-hacków, spokoju i empatii. Nie waham się napisać, że jest to jedyna książka dotycząca rozszerzania diety, przy której pisaniu konsultacji udzieliły nie tylko specjalistki z zakresu psychodietetyki – Małgorzata Talaga-Duma (Jedz z głową.pl), fizjoterapii – Małgorzata Paleczny (Mama Fizjoterapeuta.pl) czy logopedii  – Urszula Petrycka-Fruga (Kiedy do logopedy.pl), ale także przyszłe mamy – Ania i Justyna – dla których ten poradnik był pierwszym spotkaniem z żywieniem niemowląt w ogóle.

Do zdjęć zamieszczonych w książce, a wykonanych przez Elizę Winowicz, pozowały nam podczas specjalnej sesji we Wrocławiu trzy wspaniałe niemowlaki, dzieci mam z facebookowej grupy Wymagające.pl – Lila, Liwia i Leon (który znalazł się też na okładce jako przykład najczystszej frajdy ze spożywania stałych posiłków ;).

Cudne ilustracje na nasze zamówienie stworzyła Julita Rot:

 

Najczęstsze problemy przy rodzinnym stole. Wywiad z mgr inż. Mają Lech-Fitowską

Najczęstsze problemy przy rodzinnym stole. Wywiad z mgr inż. Mają Lech-Fitowską

 

To już kolejny, czwarty wywiad z serii rozmów z ekspertami Parentflixa –  klubu online dla rodziców. A tym razem miałam przyjemność porozmawiać z Mają Lech-Fitowską na temat trudności, które mogą się pojawić przy rozszerzaniu diety dzieci.

Maja wraz z Marzeną Szpak i Darią Matyją prowadzi projekt Mamada. Dziewczyny to ekspertki Parentflixa z zakresu dietetyki dziecięcej oraz odżywiania się kobiet w ciąży i mam karmiących piersią. W klubie znajdziesz ich szkolenia i sesje Q&A.

Maja Lech-Fitowska jest dyplomowaną dietetyczką. Ukończyła studia magisterskie na kierunku Żywienie Człowieka i Dietetyka we Wrocławiu. W Mamada pracuje przede wszystkim w sposób niedyrektywny, opierając się na Rodzicielstwie Bliskości, skupiając na dokładnym zrozumieniu potrzeb i oczekiwań zarówno rodziców, jak i dzieci.

Zdradzę Wam również, że miałam przyjemność wraz z dietetyczkami z Mamada napisać wspólnie książkę na temat rozszerzania diety niemowląt. Ukaże się ona najprawdopodobniej w kwietniu, o czym z pewnością Was poinformuję.

 

A skoro już o rozszerzaniu diety mowa, zapraszam Was do rozmowy z Mają, bo właśnie od tego tematu ją rozpoczęłyśmy.

Magdalena Komsta: Czego najczęściej obawiają się rodzice podczas rozszerzania diety? Jakie są najczęstsze obawy i trudności?

Maja Lech-Fitowska: Obaw i wątpliwości jest bardzo dużo i pojawiają się one nie tylko w trakcie rozszerzania diety, ale już przed nim. Dotyczą np. takich podstaw merytorycznych: kiedy rozszerzać dietę?, jak dokładnie przez to przejść?, jak rozszerzyć dietę?, co podawać, a czego nie wolno podawać?, w jakiej formie przygotowywać posiłki?. Dużo wątpliwości budzi również sfera emocjonalna dziecka i rodzica, czyli właśnie psychika, która tak naprawdę ma ogromne znaczenie.

Sfera emocjonalna odgrywa kluczową rolę w tworzeniu się nawyków żywieniowych, ale także w tworzeniu prawidłowych relacji z jedzeniem. A często właśnie ta sfera jest trochę zaniedbana i pomijana. Generalnie rodzice skupiają się głównie na merytorycznej stronie i przygotowują się do tego, jak rozszerzać dietę właśnie pod tym kątem, mają całe zaplecze, znają wszystkie zalecenia, są na bieżąco, mają plan, co będą gotować, jak będą gotować, jakie metody zastosują, jakie zasady wprowadzą przy stole i w momencie, kiedy te wyobrażenia i oczekiwania wobec rozszerzania diety zaczynają mijać się z rzeczywistością, zderzają się realiami i tym, jak faktycznie rozszerzanie diety zaczyna przebiegać, to pojawia się bardzo wiele emocji, na które rodzice nie są do końca przygotowani. Pojawia się frustracja, złość, zniecierpliwienie, a także dużo lęku o dziecko. Rodzice zaczynają odczuwać bardzo dużą presję i w tym momencie pojawiają się trudności lub trudności się nawarstwiają. Ten moment, kiedy dziecko nie spełnia tych oczekiwań i rozszerzanie diety nie przebiega według nich, odgrywa bardzo ważną rolę i często nie wiadomo do końca, jak sobie z tymi emocjami radzić.

MK: Kiedy mówisz o oczekiwaniach, myślę sobie o presji, którą wywierają na nas producenci jedzenia w słoiczkach. Spotykam się czasem z takim przekonaniem rodziców, że jeżeli słoik ma określoną wielkość, to to oznacza, że to jest tyle, ile dziecko w tym wieku powinno zjeść, czyli np. słoiczek od czwartego miesiąca życia, że dziecko powinno właśnie tyle w czwartym miesiącu życia zjeść. A to przecież przeczy podstawowej zasadzie podziału odpowiedzialności (powiemy o niej za chwilę). Skąd jeszcze może płynąć presja taka nieuświadomiona, a związana z tym, jak i ile dziecko powinno jest?

MLF: Na pewno z reklam. Taka wizja uśmiechniętego, radosnego dziecka siedzącego przy stole, które spożywa taki słoiczek, otwiera buźkę i domaga się więcej. Rodzice generalnie mają takie wyobrażenie, że to rozszerzanie diety, to jest taka cudowna, wesoła przygoda (oczywiście tak to też może wyglądać), w większości momentów jest radosna, przede wszystkim dla dziecka, i wiąże się właśnie z taką przyjemnością. Wyobrażasz sobie to dziecko, które siedzi z nami przy stole uśmiechnięte i chętnie próbuje nowych produktów, sięga po warzywa, owoce, zjada wszystko, co tam mama przygotowuje, zjada konkretne porcje posiłków i w ogóle to już najchętniej nie jadłoby mleka, bo już przecież ma posiłki ciekawsze. I taka wizja gdzieś tam rodzicom się pojawia w głowie.

A okazuje się, że na początku rozszerzania diety dziecko np. może nie być gotowe na to rozszerzanie, może wcale nie chcieć tak chętnie siedzieć przy tym stole, może woleć siedzieć np. u rodziców na kolanach albo w ogóle nie być specjalnie zainteresowane posiłkami, albo z kolei jest bardzo zainteresowane, ale w tym sensie, że np. po prostu chce się bawić jedzeniem. Na przekór wszelkim normom społecznym dziecko zaczyna rozrzucać jedzenie, bawić się nim, wcierać w różne miejsca, a to jest przeciwne wyobrażeniom i oczekiwaniom rodzica. No i nagle pojawiają się pytania, że w takim razie coś jest nie tak. Że rodzice coś robią nie tak, jak trzeba.

MK: Czasami myślę sobie o tym, że niektórym z nas może być trudno, kiedy dziecko się tak bawi jedzeniem. Pojawia się taka myśl, że to niekulturalne i że nigdy z tego nie wyrośnie, jak będzie miało 5 lat, to też będzie tak sobie wcierało pierogi ruskie we włosy i rzucało brokułami, gdy pójdziemy z nim do restauracji. A warto wiedzieć, że to jest taki etap, który mija. Z drugiej strony jesteśmy kulturowo nauczeni niemarnowania jedzenia i tego, żeby dziecko się jedzeniem nie bawiło, bo je marnuje. A co mogłabyś poradzić takim rodzicom, którzy nie czują się z tym dobrze?

MLF: Generalnie te ilości początkowe, które dajemy dziecku, są tak naprawdę bardzo niewielkie, więc jeżeli dziecko bawi się kawałkiem batata czy kawałkiem dyni, to raczej tutaj trudno mówić o takim faktycznie marnowanym jedzeniu.

MK: Słyszałam kiedyś o tym, że niektórzy kładą matę albo folię malarską pod krzesełko, żeby to, co spadnie, było czyste. Często jesteśmy przyzwyczajeni do tego, że nakładamy sobie od razu duże porcje, żeby już nie wstawać i nie dokładać, ale dzieciom warto dawać na początku mało i dopiero, jak zjedzą, to dokładać, duża porcja też bardziej kusi do zabawy.

MLF: Rodzice zaczynają też odczuwać presję i ten stres przez to, że otoczenie też na nich naciska.

Jeżeli otoczenie zaczyna pytać: „No, ale czemu twoje dziecko nie je? Ale czemu zjada tak mało? Przecież w tym wieku powinno zjadać całą zupę. Dlaczego domaga się piersi czy butelki?”, to rodzice zaczynają odczuwać bardzo dużo wątpliwości i przestają ufać swojemu osądowi i zaczynają odczuwać presję, nacisk na to, że coś jest nie tak. Te pytania bardzo często dotyczą nie tyle 2–3 latków, ile nawet 7–8-miesięcznych dzieci, które dopiero się uczą jedzenia i które w różnym momencie mogą się jego. Jedno dziecko będzie zjadało więcej, mając osiem miesięcy, inne – mając dziesięć, a inne jeszcze dopiero po roku gdzieś zacznie faktycznie najadać posiłkami.

To pokazuje jaka ta presja jest ogromna. Ten brak przyzwolenia na zabawę jedzeniem, przekonanie, że jedzenie to nie jest zabawa, dziecko ma siedzieć przy stole i co to za odchodzenie od stołu, co to za wychodzenie z krzesełka, że tak to nie powinno wyglądać. Tych wątpliwości jest po prostu bardzo dużo. Rodzice są bombardowani z każdej strony trochę innymi radami. Do tego jeszcze dochodzi gdzieś tam lęk niedobory, o to, czy dziecko się rozwija prawidłowo i jest takie po prostu combo, które spada na głowę rodzica. A rodzice po prostu nie mogą się w tym wszystkim odnaleźć.

MK: Opowiedz o tym, co jest normalne? Powiedziałaś o bałaganie, o bawieniu się, o wstawaniu z krzesełka, odchodzeniu od stołu. Czy to już jest trudność? I w jakim wieku uznajemy, że to jest jeszcze normalne?

MLF: Na początku powiem, jakie trudności w ogóle mogą wystąpić w czasie rozszerzania diety, a które z nich mogą być spowodowane faktycznie problemami zdrowotnymi.

Bardzo często mogą się pojawić niedobory żelaza, za krótkie wędzidełko, również trudności sensoryczne, a także po prostu pewne problemy mogą wynikać z nieprawidłowego rozwoju dziecka. Faktycznie pewne zachowania mogą świadczyć o jakichś problemach. Na przykład: bardzo duża niechęć do jedzenia czy unikanie jedzenia, niechęć do siedzenia w krzesełku, do bycia przy stole, brak zainteresowania jedzeniem (ale nie tylko swoim jedzeniem na talerzu, tylko też ogólnie produktami stałymi, jedzeniem rodziców, tym, co oni mają na talerzach). Także niepokojące może być, jeżeli widzimy, że dziecko nie robi żadnych postępów w tym rozszerzaniu diety. Jeżeli widzimy, że cały czas ma ten sam problem z krztuszeniem się i to się nie poprawia albo cały czas w ten sam sposób chwyta czy dalej ma taki sam problem z przeżuwaniem, przełykaniem, gryzieniem. Jeżeli nie widzimy tutaj żadnych postępów, to faktycznie, to też może być niepokojące. Te wszystkie zachowania oczywiście mogą świadczyć o problemie, ale też nie muszą. To też może być jakiś etap, to może być kwestia wrażliwości dziecka i jego temperamentu.

Więc oczywiście te zachowania też mogą być właśnie takim etapem, który minie i będzie wszystko w porządku. Ale myślę, że warto jednak, jeżeli zauważamy jakieś takie zachowania, nawet dla spokoju czy potwierdzenia, że wszystko jest w porządku, skonsultować z innymi specjalistami, możemy to skonsultować z terapeutą SI czy neurologiem, neurologopedą, psychologiem dziecięcym, dietetykiem dziecięcym czy po prostu zaufanym pediatrą, który też pokieruje dalej w razie potrzeby na badania.

MK: Okej, jeśli wiemy, że to są przejściowe trudności, wiemy, że po prostu dzieci tak mają, że na początku uczą się tego jedzenia, że się bawią, lubią się brudzić, że czasem im coś smakuje, a czasem nie albo weźmiemy pod uwagę też taki fakt (którego mimo wszystko wiele osób nie zna), że czasami niektóre smaki są akceptowane dopiero po kilkunastu próbach podania, to co z naszych, czyli rodziców zachowań, będzie wspierało dobrą atmosferę przy stole, będzie sprawiało, że nie pojawią się jakieś kiepskie relacje dziecka z jedzeniem? Czyli, co robić albo też czego nie robić, aby ta atmosfera przy jedzeniu była w porządku?

 MLF: Warto na początku zaznaczyć i o tym pamiętać, że naszym celem w rozszerzaniu diety nie jest to , żeby dziecko zjadało daną ilość produktu czy daną ilość posiłku w danym momencie. Naszym celem jest to, żeby dziecko się nauczyło jeść, żeby lubiło jeść, żeby w przyszłości miało zdrowe nawyki żywieniowe i relacje z jedzeniem, żeby nie miało lęków z tym związanych, żeby nie kojarzyło jedzenia z negatywnymi emocjami. To jest nasz cel, do tego dążymy i tak naprawdę to, czy dziecko w wieku ośmiu miesięcy zjada miskę zupy czy dopiero w wieku 14 miesięcy nie ma znaczenia w dalszej perspektywie. O tym musimy pamiętać i przede wszystkim warto pamiętać o podstawowej zasadzie: zaufać dziecku. Po prostu. Zaufać i w tym kontekście podzielić się tą odpowiedzialnością z dzieckiem – rodzic jest odpowiedzialny za to, co poda dziecku i kiedy, ale to dziecko jest odpowiedzialne za to, ile zje i czy w ogóle zje, czy w ogóle będzie tym zainteresowane. Właśnie to zaufanie jest najważniejsze, że nasze dziecko jest na tyle kompetentne, że faktycznie jest w stanie wziąć na siebie odpowiedzialność i że jest w stanie to skontrolować i po prostu zdecydować o sobie i o tym przebiegu rozszerzania diety.

Oczywiście to zaufanie w tym kontekście, żeby pamiętać, że to tak naprawdę dziecko wie najlepiej, jak się ze sobą w danym momencie czuje i z jakiego powodu rezygnuje np. z posiłku. Czy nie czuje się wygodnie, czy czuje się źle, czy boli je brzuch, czy jest np. czymś rozproszone, czy potrzebuje się przytulić, czy jest za dużo bodźców wokół niego itd. To wszystko może stać np. za odmawianiem posiłku. Nasza rola jest taka, żeby zastanowić się, dlaczego tak może być, jak możemy dziecku pomóc, jak wyeliminować np. jakiś stresor, który mu w tym przeszkadza, a niekoniecznie osądzać dziecko, stresować czy zmuszać. Nie możemy oceniać, że to jest niejadek albo mówić, że znowu marudzić. To jest taka najprostsza droga, po prostu nazwać dziecko, że jest niejadkiem bez zastanowienia się, zamiast po prostu przyjrzeć się sytuacji i zaufać, że dziecko wysyła nam jakieś sygnały. Myślę, że też tutaj ważna jest obserwacja dziecka, to też jest powiązane z tym, żeby gdzieś tam cały czas obserwować postępy dziecka, żeby nie tyle się wtrącać i komentować, nie oceniać tego, jak dziecko je, tylko po prostu się przyglądać temu, jak wygląda rozszerzanie diety, jak dziecku idzie, co mu sprawia przyjemność, a co sprawia trudność, zastanowić się, jak można pomóc. To jest towarzyszenie dziecku.

Tak samo cierpliwość jest bardzo ważna. I o tym warto pamiętać, bo właśnie każdemu dziecku ten okres nauki jedzenia zajmie inną ilość czasu. Jedno dziecko chętniej zacznie próbować nowych produktów w ciągu dwóch tygodni, inne dziecko będzie potrzebowało trzech miesięcy, więc też jest bardzo ważne to, żeby pamiętać o tym czasie i wyzbyć się takiego poczucia zniecierpliwienia czy wyczekiwania, kiedy to dziecko w końcu zje dany posiłek. Często rodzice mają takie poczucie zmarnowanego czasu, bo siedzą przy dziecku, które już kolejny tydzień z rzędu nie zjada tego posiłku. A przecież oni wcale tego czasu nie zmarnowali, bo każdy posiłek przybliża dziecko do jedzenia i to nie jest stracony czas.

MK: Ja też zawsze mówię rodzicom o tym, że dziecko musi mieć szansę, czyli musi mieć podawane posiłki, żeby się w końcu przełamało. Wiem, jakie to jest frustrujące, kiedy człowiek się „narobił”, a kolejny dzień nic się specjalnie nie dzieje i znowu mleko i mleko. Natomiast nie warto się poddawać dlatego że to dziecko jest jeszcze za małe, żeby poszło do lodówki i wzięło sobie samo. To od nas w stu procentach zależy to, że posiłek podamy. Natomiast, jeśli chodzi o akceptację nowych smaków u niektórych dzieci potrzeba nawet kilkunastu prób zanim zechcą wziąć coś do buzi. Inna sprawa jest też taka, że są dzieci z trudnościami sensorycznymi, które się np. brzydzą, boją wziąć jedzenie do buzi czy nawet do rączki. I one też muszą się przyzwyczaić do tego nowego bodźca. Często wspominam o tym, co zawarłyśmy też w książce, że z tego powodu nie jestem fanką gotowania specjalnie oddzielnie dla dziecka. Wyobraźmy taką sytuację, że ktoś specjalnie dla dziecka gotował osobny obiad, osobną zupę, osobną kolację i któryś dzień z rzędu to dziecko nic nie zjadło. No to faktycznie możemy mieć poczucie, że to zmarnowany czas. Dlatego my w swojej książce bardzo mocno podkreślałyśmy to, że poza pewnymi wyjątkami dziecko może jeść od samego początku prawie to samo, co osoba dorosła. Dostosowujemy konsystencję, dostosowujemy pewne składniki, nie dajemy małemu dziecku np. grzybów leśnych czy soli, czy miodu, ale to nie oznacza, że my musimy gotować specjalne przepisy. Jest nam trochę łatwiej, jeżeli ugotowałyśmy zupę pod siebie i dziecko nie zje, to ja sobie to doprawię solą, pieprzem i zostało więcej dla mnie.

Natomiast faktycznie, jeśli gotujemy specjalnie dla dziecka, mamy jeszcze te wszystkie blendery, miksery, które trzeba pozmywać itd., to warto pamiętać o tym, że sami sobie dodatkowo narzucamy tę presję, że ma być coś specjalnie pod dziecko i później trudniej nam z tą frustracją, kiedy dziecko to odrzuci. Ale jest jeszcze taka droga, aby jednak wprowadzać dziecko do rodzinnego stołu, do tej rodzinnej kuchni, a nie dostosowywać swoją kuchnię pod dziecko.

MLF: Często rodzice widzą, że dziecko nie je i dają np. mleko. I w pewnym momencie rezygnują po prostu z zaproponowania tych posiłków: „no bo moje dziecko i tak nie je, więc je butelką albo po prostu dostaje pierś”. No i jakby poddają się. Więc to też jest bardzo ważne, żeby proponować i włączać dziecko właśnie do tych posiłków wspólnych.

MK: Mówiłyśmy o presji, o atmosferze wokół jedzenia. Chciałabym, żebyśmy porozmawiały trochę o zabawianiu i odwracaniu uwagi dziecka w trakcie posiłku. Widuje się dzieci, które jedzą przy bajce, przy książeczce, przy samochodzikach. Jak się do tego odnosisz jako dietetyczka dziecięca?

MLF: Myślę, że generalnie zamysł rodziców jest taki: po prostu po iluś tam próbach faktycznie gdzieś ta presja narasta i rodzice zaczynają szukać jakiś sposobów, żeby to dziecko jednak zjadło. Rodzice są zestresowani i nie chcą, żeby dziecko miało np. jakieś niedobory. Boją się o zdrowie dziecka, więc zaczynają szukać sposobów, żeby zjadło jednak chociaż parę łyżek. Więc włączają bajeczkę czy czytają dziecku, odwracają jego uwagę, żeby gdzieś tam po kryjomu „samolot z zupą wleciał do buzi”. Generalnie to nie ma nic wspólnego z nauką jedzenia i to nie przybliża dziecka do tego, żeby ono samodzielnie, świadomie i chętniej jadło i spożywało posiłki.

Ono jest zagadywane, ono do końca nieświadomie uczestniczy w tym posiłku, ono nie wie, co zjadło, ile zjadło, kiedy zjadło, tak naprawdę tego nie rejestruje, jeżeli jest zafascynowane bajką, to nawet nie wie, że otwiera buzię i coś tam przełyka, to jest zupełnie nieświadome. To tak naprawdę jest tylko takie zaspokojenie naszego sumienia, że dziecko ma pełny brzuch i nasze zadanie zostało wykonane. A dziecku w żaden sposób to nie pomaga. I te trudności będą i tak w przyszłości wychodziły, bo dziecko się nie nauczyło jeść i te trudności będą się nawarstwiać, nie dadzą o sobie zapomnieć. To, że dziecko po prostu zjadało gdzieś tam ukradkiem, przy okazji, nieświadomie.

I tak samo jest z tym namawianiem do jedzenia czy straszeniem dziecka: „Jak nie zjesz, nie odejdziesz od stołu”, „Jak nie zjesz, to babci będzie smutno” czy „Jak nie zjesz, to czegoś tam nie dostaniesz”. Tak samo jest z nagrodami: „Jak zjesz, to pójdziemy na lody, to dostaniesz deser”. To wszystko powoduje, że te emocje związane z jedzeniem nie są do końca prawidłowe i te relacje z nim nie kształtują się w odpowiedni sposób. Dziecko wiąże wówczas z tym jedzeniem bardzo wiele emocji, widzi też, ile tych emocji to kosztuje rodziców, więc też zaczyna przypisywać temu jedzeniu dużo większą wagę niż powinno. To może też przyczyniać się do przejadania się w przyszłości. Dzieci też mogą stracić zaufanie do swojej oceny i swoich kompetencji. Jeżeli dziecko czuje, że jest najedzone, ale słyszy, że powinno jeszcze zjeść więcej „jeszcze łyżkę”, „łyżeczkę za babcię, łyżeczkę za dziadka”, „ale jeszcze więcej, jeszcze trochę”, „jeszcze gryza”, to w tym momencie przestaje ufać sobie. Skoro rodzic każe mu zjeść więcej, to widocznie musi zjeść więcej. Widocznie jego odczucia nie są na tyle ważne czy wartościowe, czy odpowiednie, żeby zaufać sobie. To odczuwanie sytości i głodu jest zaburzone. I to dziecku ma później skłonność do otyłości i zaburzeń odżywiania.

MK: Właśnie chciałam o tym powiedzieć, że z tego sobie wiele osób nie zdaje sprawy (a są już badania na ten temat), że bardzo często „niejadki” wyrastają na dorosłych z nadwagą i otyłością. Właśnie dlatego, że mają zaburzony mechanizm regulacji głodu i sytości i nie wiedzą, czy już zjadły tyle, że starczy, czy są głodne itp. To wszystko na bardzo wczesnym etapie zostało zaburzone i później jako osoby dorosłe mają często skłonność do przejadania się lub też podejście do jedzenia emocjonalne, czyli do kojarzenie emocji z jedzeniem. Gdy prowadzi się taką interwencję czy terapię osób z nadwagą lub z otyłością, to jedną z pierwszych technik jest nauka świadomego jedzenia, właśnie zwracanie uwagi na sygnały głodu, sygnały sytości, na każdy kęs, na to, jak smakuje, jak pachnie, czy jest ciepły czy jest zimny itd., bo właśnie wiele osób, które mają trudności z nadmierną masą ciała, to są osoby, które nawet nie wiedzą, ile jedzą, kiedy jedzą. Każdy z nas ma pewnie takie doświadczenie, że wziął popcorn, zaczął oglądać film i nawet nie zauważył, kiedy miska zrobiła się pusta.

Tak podsumowując – warto myśleć długofalowo i długoterminowo. Po pierwsze, o tym, jakie emocje z jedzeniem dziecko będzie łączyć, a po drugie, jak bardzo odrywamy koncentrację dziecka na jedzeniu czy świadomość jedzenia, uciekając się do różnych sztuczek związanych z karmieniem dziecka. Myślę, że wielu z nas ma w rodzinie lub wśród znajomych osoby, które kiedyś w dzieciństwie były uznane za niejadki. To jest bardzo pouczające porozmawiać z takimi osobami i posłuchać ich historii albo przypomnieć sobie własną. Jeśli byliście nazywani niejadkami, przyjrzyjcie się temu, jakie tam są emocje. Często wiele z tych osób do tej pory, do dorosłości włącznie, pamięta, co tam się działo i jak różnymi dziwnymi sposobami były namawiane i zmuszane do jedzenia, czasem straszone. Wiele z tych osób ma nadal nieprawidłową relację z jedzeniem.

MLF: Podejrzewam, że w ogóle dużo z nas, osób, które są teraz dorosłe, ma takie doświadczenia, że gdzieś tam te techniki były stosowane w domach. Właśnie to zmuszanie, nagradzanie, bicie brawa za każdego kęsa, ocenianie takie: „grzecznie jesz”, „ładnie jesz” etc. To wszystko budzi bardzo dużo emocji u dziecka. Te emocje się gromadzą i właśnie w różny sposób w przyszłości będą po prostu wychodzić. U jednego dziecka będzie to właśnie skłonność do otyłości, u innego pojawi się jakieś inne zaburzenia odżywiania, jakiś brak pewności siebie, brak zaufania do swojego osądu, to może się bardzo nawarstwić. Myślę, że to ma bardzo duże konsekwencje i takie niepozorne ocenianie przychodzi często automatycznie, bo mamy zakodowane z własnych doświadczeń, żeby oceniać dziecko, czy ładnie zjadło zupę, czy nie zjadło, takie porównywanie do innych dzieci, że w tym wieku czyjeś dziecko zjadało już tyle, a moje dziecko zjada cały czas mało. Pamiętajmy, że nawet jeżeli dziecko zacznie zjadać więcej w wieku 16 miesięcy, ale będzie cały czas w tej dobrej atmosferze i będzie cieszyć się z bliskości, zrozumienia, wsparcia, to ono ostatecznie więcej wyniesie z tego korzyści niż dziecko, które zostało przymuszone do jedzenia i już np. w wieku 9 miesięcy zjadało dużo. Ostatecznie lepiej wyjdzie na tym ten starszy, który później zaczął jeść.

MK: Rodzice zdają sobie z tego wszystkiego sprawę i nie chcą zmuszać, nie chcą szantażować, krytykować, oceniać, ale co zrobić, jeśli na przykład pojawiają się dziadkowie, którzy mają inne podejście do jedzenia, do karmienia dzieci? Jak zadbać o granice swoje i o granice dziecka, kiedy oni wychodzą ze swoimi pomysłami, ze swymi komentarzami na temat tego, jak dziecko je? Myślę, że wiele z nas ma doświadczenia z komentarzami na temat żywienia naszego dziecka. Jak sobie z tym radzić?

MLF: Myślę, że właśnie najważniejsze jest to, żeby pamiętać, że tylko my możemy zadbać w tym momencie o granice dziecka. My jesteśmy rodzicami, więc w tym momencie bezpieczeństwo psychiczne naszego dziecka jest w naszych rękach. Ono jeszcze nie powie babci, żeby dała mu spokój, jeszcze nic nie odpowie, więc ono wchłonie trochę jak gąbka różne komentarze i wyczuje tę presję i emocje wokół siebie i wokół tego jedzenia. Dlatego warto za nie zadbać o to. I na pewno ważne jest to, żeby przedstawić jasne granice i jasne zasady, jakie panują w naszym domu. Że nie stosujemy kar i nagród w kontekście jedzenia, że nie oceniamy dziecka, które je, nie namawiamy, nie zagadujemy, nie zabawiamy, że nie czytamy książeczek podczas posiłku i trzeba bardzo wyraźnie zaznaczyć granice, te zasady z prośbą o to, żeby każdy je uszanował i żeby dostosował się do tego. A jeżeli ktoś tego nie rozumie, nie chce i nie zgadza się z tym, to może po prostu nie uczestniczyć w tym posiłku, może nie przebywać z dzieckiem w czasie, kiedy ono je albo może siedzieć na końcu stołu np. podczas wigilii, jak najdalej od dziecka. Ale generalnie po prostu zaznaczyć to, jak u nas jest i nie zapominać o tych naszych zasadach, mimo że jesteśmy gdzieś u kogoś w gościach. Zasady są nasze i nasze jest dziecko i to my jesteśmy odpowiedzialni za psychikę naszego dziecka. To jest bardzo ważne. Warto skupić się na dziecku, dać mu takie poczucie, że nawet jeżeli babcia coś tam sobie mówi, ocenia czy komentuje, to ono nie musi się martwić, bo mama jest z nim, jest bezpieczne, może sobie zjeść, ile chce i te komentarze nie powodują, że nagle np. mama też zmienia zdanie. Albo nagle mama, nie zwracając uwagi, pozwala gdzieś tam na komentarze, dziecko musi czuć, że ta mama jest i pilnuje (mama czy inna bliska osoba).

MK: Warto też mówić na głos: „Nie, to nieprawda dostaniesz deser tak czy inaczej”, nie przejmować się, jak ktoś dorosły się obrazi czy zawstydzi, może się wstydzić za swoje podejście i swoje komentarze. Tak, jak mówisz. Dzieci są od nas zależne i to my do pewnego wieku tak naprawdę raz, że chronimy ich granice, a dwa – pokazujemy im jednocześnie, w jaki sposób to robić. Myślę sobie tylko, że znów wracamy do takiego kawałka, że to często my mamy nieprzepracowane jedzenie.

Warto przemyśleć swoje relacje z rodziną w trakcie jedzenia, przy tym stole ze swoimi rodzicami, teściami. Oni też nas tak przy tym stole czasem traktują nadal jakbyśmy byli dziećmi i trudno nam stanąć w obronie naszego dziecka, bo chcielibyśmy, żeby to za nami ktoś się wstawił. Generalnie rodzicielstwo w dużym stopniu wydaje mi się pracą nad swoją asertywnością i wyznaczeniem swoich granic, przy jedzeniu zwłaszcza wiemy, jakie są te konsekwencje negatywne i one nie są wydumane, one są już zbadane, opisane, znamy mechanizmy związane z tą niefajną atmosferą przy stole i jak później to wpływa na dorosłe życie. 

Jakie są i czy są w ogóle jakieś dobre sposoby na to, żeby zachęcać dziecko do jedzenia, żeby spróbowało jednak ten brokuł, ale bez wywierania presji?

MLF: Najważniejsze jest to, żeby dawać dobry przykład. Jeżeli my jemy dobrze, jeżeli mamy zdrowe nawyki, jeżeli jemy dużo warzyw, owoców, jeżeli te nasze posiłki są zbilansowane, zwracamy uwagę na to, to koniec końców nasze dziecko też będzie się uczyło. Jeżeli my będziemy jedli codziennie frytki i burgery, to nie możemy oczekiwać tego, żeby dziecko wybrało brokuł. Musimy być takim przykładem dla dziecka, żeby ono też po prostu widziało, co jest na tym stole, żeby miało styczność z tymi warzywami i owocami, z tym, co jest zdrowe. Dziecko już się uczy nawet od patrzenia, od obserwowania tego, co jedzą rodzice, i chętniej też wtedy próbuje, widząc, że ma to samo na talerzu. Ważne jest to, żeby dziecko włączać do tych wspólnych posiłków i żeby te posiłki były podobne. Jeżeli my jemy jakiś swój posiłek, np. kotlet z ziemniakami i surówką, a dziecku dajemy słoiczek, to może być tak, że po prostu ono nie będzie chciało tego zjeść, bo będzie bardziej ciekawe tym, co jest u rodzica. Tak to działa i warto zadbać o to, żeby na tych talerzach były po prostu zdrowe produkty. Super sposobem jest włączanie dziecka do wspólnego gotowania. To działa cuda i to jest po prostu super. Buduje się też więź. To jest bardzo fajne spędzanie czasu razem. Bardzo przełamuje też jakieś takie obawy i lęki dziecka związane właśnie z jedzeniem, daje dziecku poczucie takiej sprawczości. Jeżeli ono jest włączone na równych zasadach do przygotowywania posiłku (oczywiście będzie robić coś, co jest w stanie zrobić np. wrzuca coś do miski czy kroi sobie banana tępym nożem), to ono ma poczucie, że uczestniczy w tym życiu również jedzeniowym, a przy okazji chętnie np. spróbuje takiego banana czy skubnie płatków owsianych w czasie robienia koktajlu, spróbuje ogórka do położenia na kanapkę. To też zwiększa szanse, że po prostu dziecko się bardziej zainteresuje jedzeniem, że pokona jakieś swoje wątpliwości i odważy się do spróbowania czegoś.

No i najważniejsze: zaufanie dziecku, żeby dawać mu wybór, pozwalać mu na podjęcie decyzji. Oczywiście to my jesteśmy odpowiedzialni za to, w czym dziecko będzie wybierać. Jeżeli damy wybór między czekoladką a brokułem, to możemy liczyć się z tym, że wybierze czekoladę. Ale jeżeli my mu dajemy wybór między zdrowymi produktami, to to jest nasza odpowiedzialność, a dziecko już sobie z tego wybierze. Takie sposoby na pewno działają. Myślę, że bardzo ważne jest to, żeby pozwolić dziecku na to, żeby to ono decydowało, kiedy jest koniec jego posiłku, o tym, kiedy się najadło. Należy odejść od karmienia łyżeczką, namawiania, bo według nas dziecko za mało zjadło i pozwolić dziecku, żeby po prostu mogło samo samodzielnie podjąć decyzję, czy już odejdzie od stołu, czy jest najedzone itp.

MK: Myślę, że wielu rodziców jest zachwyconych tym, że dziecko jest chętne do spróbowania nowych smaków i zaciekawione, a repertuar rzeczy, które zjada jest dosyć szeroki. A później pojawia się taki moment, kiedy dziecko po kolei odrzuca kolejne produkty i zostaje przy jakichś pięciu podstawowych, bazowych. I bez żadnych owoców. Myślę, że też warto o tym pamiętać, że to nie jest niestety tak, że jak wprowadzimy świetne nawyki od samego początku, ta atmosfera będzie dobra, to to sprawi, że ominiemy pewien etap rozwojowy, który nazywa się neofobią żywieniową i przez który przechodzi kilkadziesiąt procent dzieci. Warto być spokojnym, to też jest normalny etap u wielu dzieci, że one odchodzą od większości produktów i zostają przy takiej bazie, przy której czują się bezpiecznie. To znowu nie sprawia, tak jak powiedziałam, że my możemy przestać próbować, proponować, czyli nawet, jak nasze dziecko kiedyś jadło brukselki i pełnoziarnisty, a teraz to tylko biała buła i makaron z sosem pomidorowym (ale osobno 🙂 ), to znaczy, że my coś źle zrobiliśmy i że to jest koniec. To tylko początek. Dziecko cały czas kształtuje nawyki żywieniowe. Tak naprawdę tylko właśnie poprzez pozytywną atmosferę i proponowanie możemy z tego etapu wyjść.

MLF: Taka trudności może się pojawić i kiedy rodzice zaczną się tym stresować i naciskać na dziecko, to ta trudność się pogłębi, a nie pomożemy dziecku z tego wyjść, bo ten etap minie. I bardzo ważne jest to, żeby właśnie po prostu towarzyszyć dziecku, obserwować czy proponować. Proponujemy zdrowe posiłki i mamy zdrowe nawyki żywieniowe, ale to nie znaczy, że dziecko kiedyś nie będzie lubiło frytek czy parówek, a może właśnie wybierze sam suchy makaron. To nadal jest indywidualny człowiek, który ma swoje wybory, więc też musimy to uszanować i towarzyszyć dziecku, pomagać, proponować, uczyć tego jedzenia czy właśnie włączać we wspólne przygotowywanie posiłków. Ale bez tej presji, bez nacisku, bez zmuszania, porównywania, to jest bardzo ważne. Te nawyki żywieniowe i tak zaprocentują w przyszłości. I nawet jeżeli ten etap będzie trwał trochę dłużej, to i tak ostatecznie dziecko jako już dorosły człowiek będzie dużo zdrowsze psychicznie i na pewno będzie miało właśnie fajne nawyki żywieniowe i dobre relacje z jedzeniem. Więc do tego ostatecznie dążymy i to jest najważniejsze.

MK: Warto zdjąć z siebie taką presję, że to wszystko od nas zależy, bo jednak dziecko rodzi się jako konkretny człowiek, ma jakiś temperament, pulę genów itd. My możemy po prostu postarać się o to, żeby zrobić wszystko, jak najlepiej możemy, natomiast pewnych rzeczy się nie da przeskoczyć. Nawet jeśli dziecko nie ma żadnych trudności rozwojowych, to może np. być supersmakoszem, czyli może mieć więcej kubków smakowych niż przeciętna osoba, więc bardziej wyczuwa smak gorzki i przez to odrzuca pewne produkty.

Ja np., jeśli porozmawiałabym z kimś ze Wschodu, to on powiedziałby, że w poprzednim wcieleniu byłam psem myśliwskim, ponieważ mam bardzo dobry węch i w związku z tym u mnie część produktów odpada ze względu na zapach, chociaż w smaku mogłoby być całkiem niezłe, co też pewnie utrudnia i jakoś się zawęża moje wybory. Na szczęście akurat jestem z takiej rodziny, w której nigdy nie byłam do jedzenia zmuszana, namawiana na cokolwiek, więc wydaje mi się, że mam stosunkowo dobrą relację z jedzeniem, dla mnie jedzenie jest po prostu jedzeniem, nie przywiązuję do niego specjalnie dużo emocji ani pozytywnych, ani negatywnych.

To często wynika z takich uwarunkowań typowo biologicznych. Nie jest to związane ani z jakimiś propozycjami rozwojowymi czy jakimś zaburzeniem po prostu niektórzy tak mają. Myślę sobie, że warto dać taką bazę, by dać to, co możemy. A to, co możemy dać, to obniżenie presji, zbudowanie dobrej atmosfery, proponowanie i zaufanie, pamiętanie, że dziecko jest całością. To zaprocentuje.

MLF: Bardzo zależy nam na tym, np. żeby dziecko jadło warzywa, ale jeśli one nie pojawiają się przy posiłkach, nikt ich nie proponuje dziecku, tylko mówi, że ono i tak tego nie zje, to już z założenia wykluczamy możliwość spróbowania ich przez dziecko. Jeżeli ono nie dostanie tego na talerzu, to tylko się utwierdza w tym przekonaniu, że faktycznie ma tych warzyw nie jeść. Jednak jeżeli te warzywa są, przewijają się gdzieś tam w kuchni na talerzach, ma do nich dostęp, to dziecko ma zupełnie inne podejście do tych warzyw, są one obecne w jego życiu i nawet jeżeli na jakiś czas np. z nich zrezygnuje, to gdzieś tam będzie do nich wracać i będzie miało to przekonanie, że warzywa w jadłospisie powinny występować, że są nieodłącznym elementem.

Tu też znów wracamy do tego zaufania, że dziecko jest po prostu w pełni kompetentnym człowiekiem i jest w stanie podejmować swoje decyzje, dokonywać wyborów i tak naprawdę to jest właśnie bardzo ważne, by o tym pamiętać.

MK: A jak jest nam bardzo trudno to powinniśmy szukać wsparcia u dietetyków dziecięcych albo psychologów, neurologopedów, terapeutów wczesnej interwencji, terapeutów karmienia, terapeutów integracji sensorycznej, a nawet fizjoterapeutów, bo czasami problemy z wysiedzeniem w krzesełku przy stole mają dzieci, które mają jakieś trudności z napięciem mięśniowym, zawsze warto szukać, jeśli coś nas niepokoi, choćby po to, żeby się uspokoić.

Powinniśmy gotować pod siebie i ewentualnie wykluczać produkty, których dziecko jeść nie powinno. Warto również zająć się pracą nad własnymi przekonaniami dotyczącymi jedzenia, przyjrzeć się własnym doświadczeniom z dzieciństwa, presji wokół jedzenia – warto to przemyśleć, poukładać i dopiero potem wrócić do tematu żywienia własnego dziecka, już z taką głową pozbawioną tych przesądów własnych, trudnych doświadczeń i pogodzenia się z przeszłością.

 

Daj mu butlę i kaszkę, to Ci pośpi?

Daj mu butlę i kaszkę, to Ci pośpi?

 

Podczas prowadzenia warsztatów czy webinarów pytam, jaki charakter ma większość porad rodziny i znajomych na temat trudności ze snem dziecka.

Myślę, że nie będzie przesadą, jeśli podsumuję, że jakieś 90% porad dotyczy… jedzenia. Zresztą wiele pytań, które ja sama otrzymuję od zaniepokojonych snem malucha rodziców, dotyczy karmień. I to się nie zmienia od lat.

Konia z rzędem temu, kto nigdy nie usłyszał, że skoro nie śpi jak trzeba, to:

  • Daj mu butlę (jeśli karmisz piersią);
  • Dodaj więcej proszku (jeśli karmisz mieszanką);
  • Daj mu mleko z kaszką w butli (właściwie jeśli karmisz czymkolwiek);
  • Za mało je w dzień;
  • Za dużo je wieczorem;
  • Twoje mleko jest za chude (i się nie najada);
  • Twoje mleko jest za tłuste (i boli brzuszek);
  • Twoje mleko mu nie wystarcza;
  • Powinnaś już wprowadzić kaszki;
  • Zrób na noc gęstą kaszę (ale taką, żeby łyżka stała);
  • Daj do usypiania kaszkę w butelce (i tak dalej, i tak dalej).

Zdecydowana większość osób, które nie zajmują się profesjonalnie snem małych dzieci, koncentruje się właśnie na głodzie jako głównej przyczynie pobudek dzieci.

I żeby nie było tutaj wątpliwości: oczywiście, że dziecko może się obudzić z powodu głodu. Czy warto nad tematem żywienia w kontekście snu się pochylić? Jasne, i to zarówno u niemowlaków, które piją tylko mleko, jak i u dwulatków, które jedzą wszystko. Sama pisałam o tym w tekstach na temat rozszerzania diety (klik!), związku śniadania ze snem (klik!) czy choćby w ebooku z produktami, które wpływają na sen dzieci (pobierz za darmo TUTAJ).

Ale trzeba też pamiętać, że nie każda pobudka dziecka jest związana z głodem. Istnieje kilkanaście różnych przyczyn pobudek i koncentrowanie się na myśleniu tylko o tej jednej, odwodzi nas od przyjrzenia się pozostałym ewentualnościom. W końcu my, dorośli, też się nieraz budzimy w nocy i nie zawsze łączymy to tylko z jedzeniem, prawda? Dlaczego więc odbieramy to dzieciom?

Czy nasze matki, babki i teściowe chcą dla nas źle? Ależ skąd. Tak im mówiono. Ba, same o tym czytały w profesjonalnych poradnikach dotyczących opieki nad niemowlętami. Kaszki w butli, soczki od 2 miesiąca życia, miksowana jarzynowa zagęszczana mąką przed snem były normą. Powtarzają to, co same usłyszały, bo wtedy poziom wiedzy o rozwoju dzieci był niższy.

Tylko co, jeśli dyrdymały o kaszkach powtarzają nie osoby, które ostatnio małe dziecko widziały w czasach PRLu i wcześniej, ale współczesne matki? Albo – zgrozo – specjaliści?

Gdybym miała pójść w hipotezy, dlaczego nadal utrzymuje się ten kult skupiania na głodzie i sytości w kontekście snu, powiedziałabym, że – mimo większej dostępności wiedzy – mentalnie jeszcze nie wyszliśmy z PRLu. Nadal nie wyzbyliśmy się myślenia o tym, że małe dzieci są niewiele trudniejsze w obsłudze niż kwiatki doniczkowe i jak się napiją, zjedzą i mają ciepło to przecież nie mogą mieć innych problemów. Życie psychiczne niemowląt? Nie żartujmy. Potrzeby emocjonalne? Jakie potrzeby? Najedzone, sucha pielucha, ubrane, to po co chce na ręce? Niestety, brak wiedzy, brak świadomości i filozofia „nie noś, bo przyzwyczaisz” trzyma się BARDZO mocno. Gdy dodajemy do tego pospieszanie dzieci w rozwoju i oczekiwanie, że szybko zaczną funkcjonować tak jak dorośli (znów wracamy do braku wiedzy o dziecięcym rozwoju), jesteśmy na prostej drodze do frustracji i niepotrzebnych (a czasem przemocowych) działań.

Nie opiekujemy się przewodami pokarmowymi. Opiekujemy się dziećmi – w całości. Maluchy nie zmieniają się o 20.00 tylko w żołądek i jelita. Dwulatkom po dobranocce nie wyłączają się mózgi. Przestańmy więc odmieniać przez wszystkie przypadki kolacje, mleka, butelki i kaszki, a zacznijmy patrzeć na emocje, stymulację, system rodzinny, wypoczynek mamy dziecka, higienę snu itd. Czasem myślę, że gdyby niemowlaki mogły mówić, to z pewnością wyraziłyby empatię wobec tych kobiet, które na każde swoje (zwykle bardziej asertywne czy intensywne emocjonalnie) zachowanie słyszą: „A co Ty, PMSa masz?”. Bo z tym naszym kulturowym skupieniem na głodzie i sytości (a ignorowaniu innych potrzeb) mogą się trochę tak czuć.

A co z tymi nocnymi kaszkami, butlami, zmianami mleka? Zachęcam, żeby porozmawiać z rodzicami nieco starszych dzieci. Zapytać, czy te babcine sposoby działają (spoiler: nie). Zrobić minisondę, u ilu dzieci karmionych piersią, które prawidłowo przybierały na wadze, przejście na butelkę poprawiło sen (spoiler: to dramatycznie rzadkie). Poradzić się jakiegokolwiek stomatologa, co z mlecznymi zębami robi podawanie kaszy butelką przed snem lub w nocy (spoiler: galopującą próchnicę wczesnodziecięcą). I popatrzeć szerzej: wzmocnić naturalne procesy związane ze snem (o tym pisałam tutaj), usunąć przeszkody i zaakceptować to, czego zmienić się nie da. W końcu dzieci są tylko dziećmi.

 

Potrzebujesz sprawdzonych informacji o powodach pobudek Twojego dziecka oraz poznać sposoby na zaopiekowanie się nimi? Sprawdź szkolenie „Dlaczego dzieci się budzą?”.

Co może pić niemowlę?

Co może pić niemowlę?

Pracuję z rodzicami małych dzieci od kilku lat i niewiele rzeczy może mnie już zaskoczyć. Lidlowi się to udało.

Ale od początku.

Odpowiedź na zadane w tytule pytanie zajęłaby mi tylko jedno zdanie. Pozwólcie jednak, że rozwinę nieco ten wątek.

Niemowlęta do 6 miesiąca życia (pierwsze 180 dni) powinny otrzymywać wyłącznie pokarm kobiecy lub mleko modyfikowane oraz suplementy (w Polsce to witamina D3) i ewentualnie leki [1, 2]. Koniec, kropka. 

W pierwszych sześciu miesiącach nawet w upalne dni i nawet niemowlaki karmione mlekiem modyfikowanym nie potrzebują wody, roztworu glukozy, soków ani herbatek, w tym ziołowych. 

Dlaczego tylko mleko?

Niemowlęta mają małe żołądki i duże potrzeby kaloryczne. Mózg noworodka zużywa nawet 80% przyjmowanej energii [3] i w ciągu pierwszych 3 miesięcy życia powiększa się o 64% [4]! Maluchy potrzebują dobrej jakości tłuszczów, białka i węglowodanów z mleka mamy lub modyfikowanego.

Jeśli do malutkiego żołądka wlejesz wodę lub herbatkę, oszukasz głód, ale nie dostarczysz dziecku niezbędnych składników odżywczych. To prosta droga do spadku przyrostów, niedożywienia, czasem nawet groźnych zaburzeń elektrolitowych.

W przypadku karmienia piersią to także duża szansa na obniżenie poziomu produkcji pokarmu. Mechanizm jest prosty: po pierwsze, zdarza się, że jednorazowe podanie butelki ze smoczkiem może u niektórych niemowlaków spowodować trudności w uchwyceniu piersi (są oczywiście i takie, które nie mają z tym problemów i mogą być karmione na zmianę bezpośrednio z piersi i z butelki – tyle, że nie jesteś w stanie z góry przewidzieć, w której grupie będzie Twoje dziecko). Po drugie, niemowlę, którego głód oszukaliśmy wodą lub herbatką będzie mieć dłuższą przerwę w zgłaszaniu się do karmienia. Dłuższa przerwa w karmieniu piersią -> przepełnianie się piersi -> przepełnione piersi obniżają produkcję mleka (skoro nikt nie chce pić, to organizm nie produkuje bez sensu, po co się męczyć?). Tak, dopajanie niemowląt przed 6 miesiącem życia może się zakończyć przedwczesnym zakończeniem karmienia piersią.

Dzieciom do 4 roku życia nie podaje się herbaty z kopru włoskiego – nawet niemowlakom z kolką – ponieważ zawiera on rakotwórczy estragol [5].

Co po 6 miesiącu życia?

Według najnowszych zaleceń zarówno niemowlętom karmionym mlekiem kobiecym, jak i tym karmionym mlekiem modyfikowanym rozszerzamy dietę po 6 miesiącu życia. W bardzo rzadkich, medycznie uzasadnionych przypadkach, na wyraźne zalecenie lekarza, pokarmy uzupełniające są wprowadzane wcześniej (ale nie przed 17 tygodniem życia).

Między 6 a 12 miesiącem życia nadal głównym napojem niemowląt jest mleko matki lub mleko modyfikowane.

Do roczku nie podajemy zwykłego mleka krowiego jako głównego napoju, ponieważ zwiększa ono ryzyko anemii z niedoboru żelaza, może być przyczyną mikrokrwawień z przewodu pokarmowego, przeciążenia nerek składnikami mineralnymi oraz sprzyja alergizacji [2].

Zaczynamy podawać wodę – źródlaną lub naturalną wodę mineralną – niskozmineralizowaną (ogólna zawartość soli mineralnych <500 mg/1 litr), niskosodową i niskosiarczanową. Wodę podajemy z kubka otwartego  – to wymaga nauki! Ideałem jest sytuacja, w której po pierwszych urodzinach dziecko nie pije już niczego z butelki ze smoczkiem (to się nie zawsze uda, ale warto próbować – do tematu butelki wrócimy jeszcze za moment).

A może posłodzić?

Dodawanie cukru do pokarmów i napojów w pierwszym roku życia jest wysoce niewskazane. Niemowlęta kochają słodki smak – słodki jest i płyn owodniowy (wody płodowe), i mleko matki, i modyfikowane. 

Wyzwaniem, przed którym stajemy w okresie rozszerzania diety, jest zapoznanie dziecka z mnogością innych smaków. W tym tych trudnych, np. gorzkiego smaku zielonych warzyw. Słodki smak już zna i lubi, koncentrujemy się więc na zaprezentowaniu wszystkich innych. Czasami kilkanaście razy, zanim dziecko tego brokuła włoży do ust.

Podawanie niemowlętom słodzonych pokarmów i napojów nie tylko kształtuje nieprawidłowe preferencje żywieniowe, ale także zwiększa ryzyko próchnicy zębów oraz otyłości.

To może soczek albo herbatka?

Polscy eksperci zalecają ograniczenie podawania soków owocowych niemowlętom między 6 a 12 miesiącem życia do 150 ml dziennie [2]. Amerykanie, w swoich nowych rekomendacjach z 2017 roku, idą jeszcze dalej i proponują “całkowicie unikać podawania soków owocowych dzieciom poniżej 1 roku życia” [6]. Niemowlęta nie potrzebują soków, ponieważ są one wyłącznie źródłem cukrów prostych, a ponieważ zawierają niewielkie (jeśli w ogóle) ilości błonnika, dużo zdrowszym wyborem jest po prostu świeży owoc.

Podawanie dzieciom herbat z suszu owocowego będzie utrudniać przyswojenie nawyku picia wody do posiłków. Herbatki owocowe mają niskie pH, a z tego powodu zwiększają ryzyko próchnicy zębów! 

Herbata czarna lub zielona utrudnia przyswajanie żelaza z pożywienia [7].

Herbaty granulowane są produktem wysoce przetworzonym i mocno dosładzanym i nie powinny się znajdować w menu żadnego człowieka, zwłaszcza małego dziecka.

Co może być w butelce?

Karmienie piersią jest naturalnym i najzdrowszym sposobem żywienia niemowląt. Dlatego stanowi wzorzec, do którego jest porównywane karmienie mlekiem modyfikowanym. Skład mleka modyfikowanego nie zależy od widzimisię producenta, ale jest określony rozporządzeniem Ministra Zdrowia i dyrektywami unijnymi. Wszystko po to, by jak najbardziej zbliżył do składu mleka kobiecego. Ma to na celu sytuację, w której „tempo wzrostu i  wskaźniki przemiany materii u niemowląt karmionych sztucznie było maksymalnie zbliżone do obserwowanych u niemowląt karmionych wyłącznie piersią” [2].

Innymi słowy: chodzi o to, żeby karmienie butelką jak najbardziej przypominało karmienie dziecka piersią.

I tu wchodzi Lidl, cały na biało.

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Delikatne bio biszkopciki dla Twojego maleństwa to zdrowa przekąska uzupełniająca codzienne zapotrzebowania głodomorów. 🙂 #baby #bio #biszkopt #lidlPolska

Post udostępniony przez Lidl Polska (@lidlpolska)

EDYCJA: po opublikowaniu tekstu Lidl usunął zdjęcia produktu ze swoich mediów społecznościowych.

Wyglądały tak:

Byłam przekonana, że minęły już czasy, w których rodzice byli przekonywani przez babcię „daj mu butlę z kaszką, to prześpi Ci całą noc”.

Jak widać, nie minęły. Jest gorzej: jeden z największych producentów i dystrybutorów żywności bez żadnej żenady wprowadza na rynek TRAGICZNY produkt rekomendowany po 6 miesiącu życia.

Zerknijmy na BARDZO ZŁY skład, który w żołnierskich słowach podsumowała Doktor Ania:

(swoją drogą te ciasteczka to idealny przykład, że certyfikowany ekologiczny bio produkt może być zły)

Co tam rekomendacje dotyczące żywienia niemowląt [2]!

„Według obecnych zaleceń należy w diecie niemowlęcia unikać soli kuchennej (prawdopodobnie wpływa na ryzyko występowania nadciśnienia w późniejszym wieku)…”

Lidl: Oj tam, oj tam, trochę soli, bez przesady.

„… oraz cukru (ryzyko próchnicy, kształtowania się nieprawidłowych preferencji żywieniowych)”.

Lidl: Ale nasz cukier jest z rolnictwa ekologicznego!

I mój absolutny faworyt – zdjęcie butelki i informacja, że biszkopty można rozpuszczać w mleku, herbacie lub innych napojach i podawać butelką.

Przyjrzyjcie się jeszcze raz:

 
 
 
 
 
Wyświetl ten post na Instagramie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Delikatne bio biszkopciki dla Twojego maleństwa to zdrowa przekąska uzupełniająca codzienne zapotrzebowania głodomorów. 🙂 #baby #bio #biszkopt #lidlPolska

Post udostępniony przez Lidl Polska (@lidlpolska)

LIDL, SERIO?

Pamiętacie, co pisałam o tym, że karmienie butelką ma jak najbardziej przypominać karmienie piersią?

Czy po 6 miesiącu życia z kobiecych piersi zaczyna lecieć mleko z ciasteczkami? Albo z kaszką? A z kleikiem?

NIE! To skąd pomysł, że takie posiłki są dobre dla dzieci???

Produkty uzupełniające od początku rozszerzania diety powinny być podawane na łyżeczce (metoda klasyczna) lub do samodzielnego jedzenia (do rączki – metoda BLW).  Nie wolno podawać posiłków stałych przy pomocy butelki! Jeśli dziecko nie jest gotowe do spożywania posiłków z łyżeczki lub samodzielnie, należy poczekać, a nie miksować je z mlekiem i podawać butelką.

Dlaczego kaszka lub ciasteczka w butelce to naprawdę zły pomysł [8, 9, 10]?
  • Podawanie kaszek, kleików, ciasteczek, biszkoptów w mleku lub zmiksowanej zupy w butelce zwiększa ryzyko nadmiernej podaży kalorii, a przez to nadwagi i otyłości!
  • Zaburza odczuwanie głodu i sytości (z butelki dzieci jedzą szybciej, a przez to więcej niż potrzebują i niż by zjadły z łyżeczki)!
  • Zwiększa ryzyko zakrztuszenia lub aspiracji „posiłku” do dróg oddechowych!
  • Zwiększa ryzyko próchnicy – zwłaszcza, jeśli mleko z kaszką, biszkopcikami lub kleikiem jest podawane przed snem lub w nocy!
  • Sabotuje główne powody rozszerzania diety – uniemożliwia naukę gryzienia i żucia oraz poznawanie nowych smaków, zapachów i konsystencji

NIE RÓBCIE TEGO!

(a jeśli poleca Wam to Wasz pediatra, to pójdźcie do innego, po drugą opinię. Poszukajcie osoby, która zechce pochylić się nad problemem pt.”niemowlę nie przybiera na masie” albo „niemowlę budzi się co pół godziny”, a nie wciśnie Wam kaszkę lub biszkopty do butelki. To nie jest rozwiązanie! Rozszerzanie diety, w tym wprowadzanie kaszek zbożowych, przed szóstym miesiącem życia nie wpływa na sen dzieci. Więcej na ten temat pisałam TUTAJ)

Mleko z substancjami zagęszczającymi stosuje się WYŁĄCZNIE  u niemowląt z chorobą refluksową, które ulewają tak dużo, że przestają odpowiednio rosnąć i przybierać na masie. Nie podaje się zagęstników tzw. szczęśliwym ulewaczom, czyli dzieciom, które ulewają z uśmiechem na ustach, prawidłowo rozwijają się i rosną. Chore niemowlęta otrzymują zagęstniki z mączki z ziaren chlebowca świętojańskiego, skrobi ryżowej, ziemniaczanej, kukurydzianej oraz gumy skrobiowej z nasion fasoli [2]. Nie z biszkopcików z cukrem!

W rozszerzaniu diety naprawdę nie chodzi o to, żeby dziecko zjadło cokolwiek i jakkolwiek, choćby z butelki, choćby z solą i cukrem!

Lidl deklaruje: „przyjęliśmy zobowiązanie o redukcji zawartości soli oraz cukru w produktach marek własnych Lidla o 20% do 2025 r. Mając świadomość problemu, przyjmujemy długoterminowe zobowiązanie, które łączy się z wytężonym pracą nad produktami naszych marek własnych. Z uwagi na to, że edukacja żywieniowa rozpoczyna się już w wieku dziecięcym, strategię redukcji dodanej soli oraz cukru rozpoczynamy od produktów chętnie i często jedzonych przez dzieci”.

I wiecie co? Tu nie trzeba redukować. Powtórzę: według WSZYSTKICH rekomendacji WSZYSTKICH towarzystw naukowych zajmujących się zdrowiem małych dzieci w gotowych posiłkach dla niemowląt nie ma prawa być cukru i soli. Ten produkt trzeba po prostu zaorać, bo problemem nie jest wyłącznie cukier i sól w składzie. Problemem jest ta ogromna butelka i napis na etykiecie, który promuje SZKODLIWE nawyki żywieniowe rodem z PRLu.

Nie każdy rodzic musi być ekspertem w zakresie żywienia niemowląt, nie każdy musi mieć czas na czytanie składu. Moim zdaniem to na marce powinna spoczywać odpowiedzialność za takie przygotowanie i oznaczenie produktu, żeby nie było wątpliwości, w jaki sposób powinien być spożywany. Oprócz tego, że ten nie powinien być.

Lidl, robicie to źle.

Udostępnij ten wpis, jeśli uważasz, że może być przydatny dla innych rodziców!

AKTUALIZACJA:

Lidl Polska odpowiedział na moje zarzuty:

 

 

Hajnid rozszerza dietę – wywiad z dietetyczką

Hajnid rozszerza dietę – wywiad z dietetyczką


Czy wymagające dzieci rozszerzają dietę gorzej niż maluchy o innym temperamencie? Co może im ułatwiać, a co utrudniać poznawanie nowych smaków? Jak sobie poradzić z najczęściej pojawiającymi się trudnościami, w tym dużą potrzebą ruchu, która koliduje z siedzeniem w krzesełku do karmienia?

Postanowiłam zapytać o to ekspertkę od żywienia dzieci – Zuzannę Wędołowską. Zuzia jest dietetyczką i psycholożką, mamą głodnego (miłości, zabawy i jedzenia) Szpinakożercy. Jest autorką bloga SzpinakRobiBleee.pl – będącego jednym z najrzetelniejszych polskojęzycznych źródeł wiedzy o żywieniu dzieci (i matek).

Magdalena Komsta: Czy rodziny z wymagającymi dziećmi częściej zgłaszają się do dietetyków dziecięcych?

Zuzanna Wędołowska: Nie mam chyba takich dokładnych statystyk. Mam poczucie, że temat wymagających dzieci pojawia się podczas konsultacji, bo pewne cechy temperamentalne sprzyjają naszym relacjom z jedzeniem i ewentualnymi trudnościami na tym tle. Najłatwiej będzie mi chyba odwołać się do własnego doświadczenia. Mój syn jest hajnidem i widzę, jak mocno ten jego temperament przekłada się na sposób, w jaki je. Ale dużo też zależy od tego, jak my jako rodzice reagujemy na przejawy temperamentu naszego dziecka. Zdaję sobie sprawę z tego, że Szpinakożerca mógłby być „niejadkiem”. Ma pewne cechy, które mu utrudniają jedzenie. I gdybym ja nie miała wiedzy, a przez to też oceanu spokoju dotyczącego jedzenia, to mogłoby być znacznie trudniej. I domyślam się, że wielu rodziców tego oceanu spokoju nie ma. 

MK: Które z cech wymagającego dziecka uważasz za utrudniające rozszerzanie diety?

ZW: Po pierwsze, mamie hajnida rozszerzanie diety może utrudniać jego potężna potrzeba autonomii i samostanowienia o sobie. Te dzieci bardzo mocno pokazują, gdzie są ich granice. Wyobraźmy sobie, że mamy pokusę podania jeszcze jednej łyżeczki albo wciśnięcia do spróbowania produktu, którego dziecko ewidentnie nie ma ochoty wkładać do ust. Dziecko o łatwym temperamencie możemy w ten sposób namówić. Rodzice mówią, że często, gdy dziecku uda się jakoś podać tą pierwszą łyżeczkę, to ono później je. Jeżeli my hajnidowi spróbujemy tę pierwszą łyżeczkę wepchnąć, to on często nie tylko nie zje tego, co naszykowaliśmy, ale i następnego posiłku i przez kolejne dni może mieć problemy z jedzeniem. Wymagające dziecko jest bardzo wrażliwe na rodzicielską presję, nawet tę wyrażoną w samych gestach i spojrzeniu. I przejawy presji na jedzenie mogą znacząco utrudniać dziecku jedzenie i poznawanie jedzenia. 

MK: To jest trochę tak, jak z usypianiem wieczornym. Dzieci czują to, że chcemy je szybko uśpić, bo akurat dziś jest nowy odcinek serialu albo chcemy wyjść. I w naszej mowie ciała, w tonie głosu, w tempie poruszania się wyczuwają, że my spieszymy i wtedy zwykle szybkie usypianie nie wychodzi. Im bardziej my chcemy, tym bardziej nam nie wychodzi. Myślę, że podobnie jest właśnie z rozszerzaniem diety. Ja sama mam takie doświadczenie, że jak przestałam w końcu patrzeć na dziecko, czy je, czy raczej się bawi, odwróciłam się bokiem i zaczęłam przygotowywać swoje rzeczy, to okazało się, że jak odpuściłam, to zaczynało jeść. 

ZW: Tak, to są momenty przełomowe. Kiedy dziecko znajduje na podłodze kawałek z obiadu i go zjada. Bo to nie jest czas posiłku, więc dziecko totalnie nie czuje presji. Ta minimalna presja u nas to jest często tylko spojrzenie. Jeśli ja bym chciała, żeby mój syn spróbował smalcu z fasoli, to wiem, że on tego nie spróbuje.

MK: Myślę, że to wynika z tego, że wymagające dzieci są bardzo wrażliwe na sygnały społeczne. Jakakolwiek interaktywna zabawka zajmuje takie dziecko na nie dłużej niż pięć minut w okresie niemowlęcym. Ono generalnie jest skoncentrowane na ludziach i nastawione na kontakt z drugim człowiekiem. Może być więc tak, że w okresie rozszerzania diety, czyli po tym szóstym miesiącu, dziecko już czyta z rodziców jak z nut, z mimiki, tonu głosu, mowy ciała. 

Co poza silną potrzebą autonomii może utrudniać hajnidowi rozszerzanie diety?

ZW: Warto powiedzieć o dużej aktywności i potrzebie ruchu. Czasem wręcz graniczącej z  trudnością ze skupieniem uwagi. To może, ale nie musi, utrudnić dziecku rozszerzanie diety. Jedzenie może hajnida mocno satysfakcjonować, jeśli jest poszukiwaczem wrażeń sensorycznych. Dla takiego dziecka posiłki mogą być megaatrakcyjne – pod warunkiem, że my sprawimy, że jedzenie rzeczywiście będzie ciekawe. Bo jeżeli my poszukiwaczowi wrażeń będziemy serwować przez dłuższy czas to samo, te same mdłe papki, te same słoiczki, to dziecko szybko się znudzi. Trochę tu przeskoczyłam do kolejnej cechy, z aktywności do otwartości na nowości. To, że dziecko poszukuje nowych doznań, może być naszym sprzymierzeńcem przy rozszerzaniu diety. Jedzenie może dostarczyć masy doznań pod względem tekstury, zapachów, widoków, smaków. I dla wielu dzieci pokarmy stałe mogą być fascynującym doświadczeniem. 

Ale jeżeli to nasze dziecko ma oprócz otwartości na nowości także nadwrażliwość w obrębie jamie ustnej czy dłoni, to przy rozszerzaniu diety zaczyna zbierać niezbyt przyjemne doświadczenia. Jako poszukiwacz wrażeń chętnie wkłada do ust jedzenie, ale na przykład się nim krztusi, bo nie potrafi sobie z nim poradzić. Doświadcza nieprzyjemności z związku z jedzeniem. To może utrudniać rozszerzanie diety.

Czasami wymagające dzieci są bardziej ostrożne. Mogą mieć wtedy trudności z akceptacją nowych smaków. I jeśli przeciętnemu dziecku musimy dać pokarm 5 do 15 razy, żeby go spróbowało, to wrażliwcowi będziemy podawali ten sam pokarm na przykład 30-40 razy. Albo wielokrotnie będzie musiał zobaczyć ten pokarm u mamy na talerzu i wziąć go stamtąd, mimo że na jego miseczce leży dokładnie to samo.

MK: Chciałabym powrócić na chwilę do dużej potrzeby ruchu u hajnidów. Często pojawia się pytanie: Moje dziecko nie chce usiedzieć w krzesełku. Co zrobić?

ZW: Po pierwsze, trzeba sprawdzić, czy krzesełko jest wygodne dla naszego dziecka. Czy nie jest za twarde albo za ciasne. Bardzo ważne jest to, żeby dziecko miało gdzie postawić stopy. To jest istotne zwłaszcza u dziecka, które ciągle ucieka z krzesełka. Rodzice myślą, że skoro dziecko wstaje z krzesełka, to nie będę mu dawać podparcia pod stopy, bo od razu będzie uciekać. A paradoksalnie, dzieci w krzesełku do karmienia denerwują się często dlatego, że nie czują się w nim pewnie, bo luźno zwisają mu nogi. Podparcie pod stopy daje nie tylko poczucie bezpieczeństwa, ale także wpływa na technikę karmienia, umożliwia prawidłowe gryzienie i połykanie.

Podnóżek do krzesełka Ikea Antilop można kupić TUTAJ

Jeśli przy rozszerzaniu diety dziecko nie ma ochoty siedzieć, spróbujmy kilku rzeczy. Miejscem, w którym dziecko czuje się najbezpieczniej, są kolana rodzica. I czasem tam będzie im wygodniej i łatwiej niż w krzesełku. Po drugie, starsze dziecko może chcieć zrobić sobie przerwę i pochodzić, zanim wróci do jedzenia. To nie musi nas niepokoić, choć warto pilnować, by takie posiłki się nie przedłużały. Ważne jest też to, jak wygląda otoczenie przy rozszerzaniu diety. Są dzieci, które się łatwo rozpraszają, które wszystko interesuje i wszystkiego chcą dotknąć. Warto więc popatrzeć, na co skierowane jest krzesełko dziecka, co widać i co słychać. 

Z drugiej strony, dzieci czasem uciekają z krzesełka, gdy jedzenie jest nudne. Jeżeli maluch nudzi się przy jedzeniu, to należy pokazać mu, że jedzenie jest fajne. Nie rozpraszać jego uwagi zabawkami czy bajkami, tylko udowodnić, że samo jedzenie jest ciekawe. 

MK: Powiedziałaś o tym, żeby jedzenie nie było nudne, żeby nie było papkami o brejowatej konsystencji i szarym kolorze. Nasuwa mi się więc pytanie, czy metoda BLW jest najlepszą metodą rozszerzania diety dla wymagającego dziecka?

ZW: Według mnie tak. Oczywiście, nigdy nie możemy powiedzieć, że u każdego hajnida się sprawdzi, bo dziecko, które ma na przykład nadwrażliwość sensoryczną, nie będzie chciało dotykać pokarmów dłonią i chętniej zaakceptuje karmienie łyżeczką. Ale dla hajnidów, które wszystko wkładają do buzi i wszystkiego dotykają, BLW jest świetnym rozwiązaniem. Maksymalnie ułatwia samodzielne podejmowanie decyzji przez dziecko. Generuje mniej presji. I rzeczywiście badania pokazują, że rodzice, którzy stosują BLW, rzadziej mówią o swoich dzieciach, że są niejadkami. Bardzo ważnym elementem BLW, który jest istotny dla wszystkich matek high need baby jest to, że możesz jeść przy dziecku.

MK: Właśnie miałam zapytać o korzyści z BLW dla matek.

ZW: Wreszcie nie musisz być głodna w trakcie karmienia, matko. 

MK: Naszą rozmowę o metodzie BLW Czytelniczki znajdą na blogu (KLIK KLIK!). A co z eksperymentami z konsystencją jedzenia? Każde dziecko w jakimś etapie swojego życia sprawdza, jak działa siła grawitacji, zrzucając jedzenie na podłogę. Albo wciera sobie we włosy. Takie sytuacje bywają trudne dla rodziców, zwłaszcza dla tych, którzy bardzo cenią sobie porządek. Czy dzieci wymagające częściej w ten sposób eksperymentują?

ZW: High need baby generalnie wszystko robi mocniej i może częściej rozrzucać. Ale kawałki wprowadzamy w każdej metodzie rozszerzania diety i niemal wszystkie dzieci nimi rzucają. Nie ma możliwości, żeby bez etapu bawienia i brudzenia się dziecko magicznie nauczyło się jeść widelcem i nożem. Etap zabawy posiłkami, poznawania i dotykania jedzenia zawsze się pojawia. I bardziej społecznie akceptowane jest to, że siedmiomiesięczne dziecko wciera sobie we włosy brokuła niż że robi to dziecko półtoraroczne. Co możemy zrobić, żeby przeżyć rozszerzanie diety i nie musieć kupować nowego mieszkania? Możemy kłaść małe porcje jedzenia na talerz czy tackę. Jedna różyczka brokuła, jedna pałeczka marchewki, jedna kuleczka z kaszy. Jak dziecko to zje albo rzuci, albo wykazuje chęć zjedzenia więcej, to wtedy dopiero dokładamy. Jeżeli dziecko zaczyna rozrzucać, możemy próbować skierować jego uwagę znowu na jedzenie. Czyli na przykład powiedzieć Zobacz, ta marchewka jest pomarańczowa albo wziąć na przykład do buzi tego brokuła i powiedzieć Mmm, zobacz jakie fajne drzewko. W ten sposób nie odwracamy uwagi dziecka od jedzenia, tylko nakierowujemy z powrotem uwagę dziecka na jedzenie. I jeżeli maluch jest głodny, to wróci do jedzenia. Ale jeśli to nie wychodzi, to prawdopodobnie dziecko się już znudziło i już nie ma ochoty nic jeść. 

MK: Chciałabym jeszcze zapytać o trudności w czasie rozszerzania diety, a mianowicie o odmowę próbowania stałych pokarmów i żywienie się wyłącznie mlekiem. Czy jest jakiś moment graniczny kiedy powinniśmy się martwić tym, że proponujemy, a jednak nic do buzi poza mlekiem nie trafia?

ZW: Do końca pierwszego roku życia mleko jest podstawą wyżywienia dziecka. Czyli jeśli siedmio-, ośmio-, dziesięciomiesięczne dziecko praktycznie w ogóle nie je pokarmów stałych, niekoniecznie musi nas niepokoić. Ale jest kilka rzeczy, które mimo wszystko warto sprawdzić. Po pierwsze, czy proponujesz pokarmy stałe wystarczająco często? Bo kiedy dziecko nie chce jeść to czasami rezygnujemy i za rzadko proponujemy posiłki uzupełniające. A te 2-3, a później 3-4 posiłki, choćby dziecko ich nie jadło – jeśli są różnorodne, ciekawe,  jedzone wspólnie, w dobrej atmosferze – to jest podstawa do tego, żeby dziecko zaczęło poznawać jedzenie i zaczęło się interesować jedzeniem.

Rozszerzanie diety to jest proces. Dziecko musi się uczyć. A dziecko uczy się w praktyce. Dziecko nie jest w stanie nauczyć się gryźć, nie jest w stanie nauczyć się połykać, kiedy nie dostaje jedzenia. Albo dostaje jeden stały posiłek do dziewiątego miesiąca życia. To bardzo mało. Musimy stwarzać dziecku okazje do wchodzenia w interakcje z jedzeniem. Nawet to, że dziecko dotyka jedzenia, że  widzi je na talerzu, że widzi jedzących rodziców, to też jest wartościowe. Ale ważne jest też to, czy widzimy, że nasze dziecko je technicznie coraz lepiej. Ilość jedzenia może się zbytnio nie zmieniać, ale dziecko powinno po prostu lepiej jeść. 

Druga rzecz, którą można sprawdzić, to sensoryka. Czy dziecko akceptuje pokarmy stałe w buzi? Czy ono je w ogóle wkłada? Czy jest w stanie wziąć pokarm do ręki i włożyć go do buzi? Czy dziecko na przykład nie chce dotykać, brzydzi się. Albo przeszkadza mu jakaś konsystencja i krztusi się lub ciągle dławi. To jest dla nas sygnał, że może to dziecko potrzebuje wsparcia, diagnozy ewentualnych trudności w jamie ustnej. Wówczas naszym kierunkiem pierwszym jest neurologopeda, a później ewentualnie konsultacja terapeuty integracji sensorycznej. 

Po trzecie, kiedy widzimy, że nasze dziecko żywi się tylko mlekiem i na inne pokarmy raczej reaguje niezbyt chętnie, warto porozmawiać z lekarzem o diagnozie w kierunku anemii z niedoboru żelaza. O tym rozmawiałyśmy poprzednio (KLIK!).

Kiedy mamy sprawdzone tematy zdrowotne, naszym zadaniem jest proponować, proponować, proponować i dbać o dobrą atmosferę. Możemy wyjść z domu  i zostawić dziecko z innym opiekunem. Zobaczyć, co się dzieje, jak ktoś inny zaproponuje pokarmy stałe. 

MK: Powiedziałaś trochę o trudnościach. A kim są supersmakosze? I czy hajnidy są supersmakoszami?

ZW: Bycie supersmakoszem nie ma związku z temperamentem. Supersmakosz to osoba, która odczuwa smaki intensywniej, ponieważ ma więcej kubków smakowych na języku. Takie dzieci bardzo często nie lubią zielonych warzyw, które mają w sobie nutę gorzkości. Z pozytywnych informacji: szefowie kuchni często są supersmakoszami, a jako dzieci rzeczywiście byli niejadkami. Mieli problem z akceptacją wielu smaków, które były zbyt przytłaczające. Są też dzieci z drugiego bieguna, dzieci, które poszukują nowości i nudzą się mdłym jedzeniem. Mogą lubić cytrynę, ogórki kiszone, oliwki, pikantnie przyprawione potrawy. I to nie jest nic złego, nie bójmy się podawania takich dziwnych smaków. 

MK: To ważne, żeby wiedzieć, że niektóre dzieci mają większe potrzeby stymulacji jamy ustnej. U dzieci, które powyżej półtora roku czy dwóch lat nadal badają świat jamą ustną i wszystko wkładają do buzi, często zaleca się większą różnorodność smaków. Tak, żeby dziecko otrzymywało pokarmy zimne, pikantne, kwaśne, ale też twarde i chrupiące. Lepiej funkcjonują, gdy dostarczają wystarczająco dużo różnorodnych silnych bodźców do jamy ustnej.

Zuziu, powiedz jeszcze dwa słowa o gadżetach do picia. Dlatego, że jest wiele dzieci wymagających karmionych piersią, które nie tolerują butelki ze smoczkiem. I rodzice często martwią się, z czego dziecko będzie piło wodę w czasie rozszerzania diety.

ZW: Jeżeli dziecko nie pije z butelki ze smoczkiem, to w ogóle pomińmy ten etap. W ogóle jej nie proponujmy dziecku. Nawet jeżeli dziecko pije mleko z tej butelki ze smoczkiem, to rekomendowałabym, żeby woda do posiłków stałych była podawana z czegoś innego. I od początku rozszerzania diety możemy dziecko spokojnie uczyć picia ze zwykłego otwartego kubka. Rodzic oczywiście na początku pomaga dziecku z niego pić. Czasami dzieci nie chcą z niego pić wody, krztuszą się, bo woda jest bardzo trudnym sensorycznie płynem. Łatwiej uczyć na przykład na mleku, na jogurcie, na jakiejś takiej rzadkiej kaszce, zupie czy koktajlu, ponieważ są gęstsze. Ale mamy też inne akcesoria. Mamy bidony ze słomką i kubki treningowe jak Reflo Cup, które utrudniają dziecku wylanie wszystkiego na siebie. Na poziomie nauki picia technika pobierania płynu z niekapka jest taka sama jak z butelki ze smoczkiem. I jeżeli da się go uniknąć, to świetnie. Jeżeli nasze dziecko nie chce z niczego pić, możemy wprowadzić niekapek, traktując go jako etap przejściowy, i jednocześnie uczyć korzystania z kubka otwartego. Przy rozszerzaniu diety mleko jest podstawowym źródłem płynów. Dziecko naprawdę nie musi wypijać bardzo dużo. Ono ma się uczyć pić.

Na sam koniec, chciałabym podkreślić, że wymagające dziecko nie jest skazane na trudności w rozszerzaniu diety i bycie niejadkiem. Ja często porównuję dzieci do nasionek. Warto się tym naszym nasionkiem zaopiekować i dostarczyć mu odpowiednie warunki do rozwoju. Kiedy jesteś rodzicem hajnida i wiesz, co może się pojawić, jesteś w stanie odpowiednio na to reagować. Wykazać się oceanem cierpliwości. Obdarzyć dziecko zaufaniem, że ono wie w którym kierunku iść. Pozwolić mu decydować o jedzeniu. Diagnozować ewentualne trudności. Jeżeli my odpowiednio zareagujemy na potrzeby dziecka przy rozszerzaniu diety, to możemy wychować dziecko, które jest otwarte na nowe smaki, lubi jeść, będzie lubiło z nami wychodzić do restauracji, pomagać przy gotowaniu i rozmawiać o jedzeniu.

MK: O, to jak moja wymagająca córka zupełnie nie ma problemów z jedzeniem – je chętnie i dużo, lubi jeść, gotować i ciągle mówi o jedzeniu. Nie na wszystko miałam wpływ, myślę, że ona już się taka urodziła, ale ja miałam na jedzenie totalny luz i nie zepsułam tego.

Dziękuję Ci bardzo za rozmowę!