Odpieluchowanie – kiedy zacząć?

Dawno, dawno temu większość dzieci była odpieluchowana w okolicach roczku…

…a przynajmniej tak twierdzą nasze teściowe 😉 Bo prawda może być zupełnie inna, że tak przytoczę cytat z jednej z mam z internetowej grupy:

„Moja mama zarzeka się, że ja odpieluchowałam się przed roczkiem. Pamięta jak dziś, że jak miałam niecały rok, to budziłam się w nocy, sama wychodziłam z łóżeczka i załatwiałam się na nocnik. Widziała to, gdy wstawała karmić moją młodszą siostrę. Sęk w tym, że moja siostra urodziła się, gdy miałam rok i  trzy miesiące…

Oczywiście, w czasach tetrowych pieluch:

  1. świadomość bycia mokrym / brudnym przez niemowlęta była większa niż przy wchłaniających mocz jednorazówkach;
  2. motywacja piorących i prasujących tetry rodziców była silniejsza;

więc faktycznie trening nocnikowy statystycznie rozpoczynał się wcześniej niż obecniej [1], ale z dużą ostrożnością podchodziłabym do rewelacji z cyklu “kiedyś było lepiej” i “wszystkie ogarniały temat wczesnego odpieluchowania raz-dwa”.

Oznaki gotowości do odpieluchowania

Obecnie promuje się raczej odpieluchowanie w odpowiedzi na sygnały gotowości wysyłane przez dziecko. Co ciekawe, nie ma zgody, co do tego ile z tych sygnałów gotowości powinno wykazywać dziecko i kiedy powinny się pojawić, ponieważ w zależności od konkretnego zachowania, pojawiają się one między 4 a 36 miesiącem życia [2] (niezły rozrzut, prawda?).

Oznak gotowości do odpieluchowania różni eksperci wymieniają ponad dwadzieścia [2, 3], ale najprawdopodobniej za najważniejsze można uznać:

  • zwiększenie pojemności pęcherza – czyli coraz dłuższe momenty (min. dwugodzinne) w ciągu dnia bycia suchym (np. wstanie z drzemki z suchą pieluszką). Pojemność pęcherza wzrasta najsilniej między 18 a 24 m.ż. Kontrola nad pęcherzem wraz z umiejętnością świadomego całkowitego jego opróżniania pojawia się przeciętnie w okolicach 18 miesiąca, a zwiększa się znacząco między 2 a 3 rokiem życia [3];
  • świadomość potrzeby wypróżnienia się, sygnalizowana słowami, wyrazem twarzy albo przez szukanie intymnego miejsca do załatwienia się, chowania, żeby zrobić kupkę; zmiana zachowania przez zrobieniem siusiu (wiercenie się, zaciskanie nóg, dotykanie pieluszki);
  • odczuwanie dyskomfortu po zrobieniu siusiu lub kupki – komunikowanie przez dziecko, choćby czasami, że chce, żeby je przebrać, zmienić pieluszkę;
  • komunikowanie prostych potrzeb fizjologicznych (jestem głodny, za ciepło etc., a zwłaszcza komunikowanie, choćby czasami, że chce zrobić siusiu/kupkę na moment zanim to zrobi);
  • znajomość słownictwa związanego z odpieluchowaniem (pielucha, siusiu, kupka etc.) i zainteresowanie tematem (chce posiedzieć, choćby w ubraniach, na nocniku; podąża za Tobą, gdy korzystasz z toalety i ciekawi je to. Czasem dzieci kusi wizja dorosłych majtek zamiast pieluszki);
  • stabilne siadanie i wstawanie, chodzenie bez pomocy, podstawowe umiejętności związane ze zdejmowaniem i podciąganiem spodni (ta umiejętność jest nabywana jako ostatnia, a jeśli opiekun będzie pomagał dziecku – niekonieczna dla powodzenia procesu).
Czyli kiedy zacząć?

Zdecydowana większość z oznak gotowości do odpieluchowania nie występuje przed 18 miesiącem życia. Wydaje się więc, ze to najwcześniejszy współcześnie proponowany termin rozpoczęcia nauki korzystania z nocnika, pod warunkiem, że dziecko przejawia na tę naukę gotowość (patrz wyżej).

Różne instytucje zajmujące się zdrowiem dzieci rekomendują następująco:

  • Amerykańska Akademia Lekarzy Rodzinnych – zacząć, gdy rodzic i dziecko są gotowi, zwykle między 18 a 30 miesiącem życia [4];
  • Amerykańska Akademia Pediatryczna – zacząć, gdy dziecko prezentuje oznaki gotowości, około 2 roku życia [5];
  • Kanadyjskie Towarzystwo Pediatryczne – zacząć, gdy dziecko jest fizjologicznie i psychicznie gotowe [6].

Im młodsze dziecko, tym dłużej trwa nauka i ten związek jest naprawdę silny (warto więc rozważyć, czy to my jako rodzice jesteśmy gotowi na wielotygodniowe jeżdżenie na mopie). Badania wskazują, że jeśli chcemy odpieluchowanie  – w rozumieniu “wyjaśnienie o co kaman i zaprezentowanie nocnika”  – rozpocząć u dziecka półtorarocznego, to do momentu totalnego odstawienia pieluch może nam zejść nawet 16 miesięcy (!!!). Nowe badania wskazują na niewiele korzyści z rozpoczynania tak rozumianego odpieluchowania przed 27 miesiącem życia (dwa lata i trzy miesiące) [7].

Podsumowując: wydaje się sensowne rozpoczęcie nauki korzystania z nocnika w okolicach drugich urodzin, jeśli zauważamy u dziecka oznaki gotowości lub – ze względów praktycznych, o których więcej w kolejnym artykule – jak pisze pediatra dr Carlos Gonzalez:

w pierwsze lato po drugich urodzinach

Czy nie warto się spieszyć?

Dane dotyczące konsekwencji wczesnego odpieluchowania nie są jednoznaczne. Wydaje się, że jeśli jest prowadzone w pozytywnej atmosferze, bez straszenia lub karania za wpadki nie ma ono negatywnego wpływu na zdrowie fizyczne czy psychicznej dziecka [7]. Eksperci nie są zgodni, czy i jaki konkretnie wiek odpieluchowania ma związek z późniejszym kontrolowaniem zwieraczy [8, 9].

Fizjoterapeuci zwracają coraz częściej uwagę na to, że dzieci niegotowe do odpieluchowania, ale chętne do współpracy w tym temacie z rodzicami, zaczynają używać innych niż powinny grup mięśniowych do wypróżniania i może to negatywnie wpływać na pracę mięśni dna miednicy w przyszłości (krótka wypowiedź fizjoterapeutki uroginekologicznej Olgi Trybel / Fizjolady).


O odpieluchowaniu nocnym przeczytasz TUTAJ.

Jestem psycholożką, pedagożką, promotorką karmienia piersią i doulą. Wspieram rodziców dzieci od urodzenia do 3 roku życia podczas warsztatów i indywidualnych konsultacji, także online. Pracuję w duchu Rodzicielstwa Bliskości.

Więcej o mnie: https://www.wymagajace.pl/o-mnie/

2018-08-14T20:46:35+00:00By |Dziecko, Maluch|

13 komentarzy

  1. Edyta 30 kwietnia 2018 at 20:07 - Reply

    Oooooo! Dziękuję za artykuł! Moja córka ma niecałe dwa lata i już czasem siusia na nocnik, ale bardzo się przy tym napina, tak jakby na siłę z siebie wyciskała to siusiu. Myślę, że za bardzo ją chwaliliśmy i zrobiliśmy z siusiania zbyt dobrą zabawę – teraz na siłę chce wycisnąć choć kropelkę, bo mama z tatą dają za to poztywne reakcje. Spróbuję trochę to stonować.

  2. Joanna 30 kwietnia 2018 at 23:45 - Reply

    Najlepszy blog jaki dotad czytalam! Kazdy kolejny artykul potwierdza, ze w opiece nad dzieckiem trzeba sie kierowac tylko i wylacznie wlasna intuicja, a natura juz wie co robi! Tematy poruszaja wszystko to, co kazdego dnia razem z synkiem przezywamy. Pomagaja mi lepiej zrozumiec potrzeby mojego maluszka! Jako ze dopiero niedawno odkrylam bloga, nie natrafilam jeszcze na artykul o wprowadzaniu nowych pokarmow. Pewnie juz taki tutaj jest wiec prosze o link, bo niedlugo synek konczy 6 miesiecy i zaczynamy nowa przygode 😁

  3. Ewelina 1 maja 2018 at 09:36 - Reply

    Świetny artykuł! Nie tak dawno byłam namawiana do wysadzania dziecka ponad 9 miesięcznego jako sposobu na odpieluchowanie około roczku. Bez większej wiedzy wydawało mi się to niezdrowe i okazuje się że dobre miałam przeczucie. A co sądzisz na temat naturalnej higieny niemowląt? Stosuję pieluchy wielorazowe i w tym środowisku jest to dość popularne jednak do mnie to też w ogóle nie przemawia z podobnych powodów co wczesne wysadzanie.

    • Magdalena Komsta 1 maja 2018 at 13:48 - Reply

      Dziękuję!
      Nie ma dotychczas żadnych badań dotyczących skuteczności/efektów naturalnej higieny niemowląt. Nie mam też własnego doświadczenia, żeby wypowiedzieć się chociażby subiektywnie.

  4. Dagmara 1 maja 2018 at 23:31 - Reply

    Artykuł spadł mi z nieba….czekam na dalszą częsć. Córka ma 28 miesięcy i odpieluchowanie idzie nam topornie, córcia niby wie, ale nie chce siadać ani na nocniku, ani na toalecie, ani na nakładce. A z drugiej strony nie chce też by ją przebierać, nie przeszkadza jej pełna pieluszka….I te komentarze zwrócone do córki!!! czemu jeszcze robi w pieluszkę….

    • Jola 8 lipca 2018 at 23:36 - Reply

      Dagmara czy Twoja corka juz korzysta z nocnika lub wc? mam ten Sam problem z moja prawie 3letnia corka. one za nic nie chce usiasc na nocnik czy wc. wstrzymuje caly dzien jak biega bez pieluchy. jestem zrezygnowana jak ja uczyc skoro nie chce wspolpracowac:(

  5. Gosia 7 maja 2018 at 12:43 - Reply

    Moje dzieci są niedługo przed drugimi urodzinami. Córcia ostatnio po śnie nocnym usiadła na nocnik jak zwykle i robiła siusiu “na raty”. Wyglądało to, jak wstrzymywania moczu, następnie puszczanie strumienia. Czy to możliwe, że jest już w stanie kontrolować mięśnie, czy też raczej to przypadek? Myślę ciągle o odpieluchowaniu córki, ale niestety na razie pozostają tylko weekendy. Niedługo mam też urlop, ale w jego drugim tygodniu wyjeżdżamy na wakacje i boję się, że będzie to nieodpowiedni moment na pozbycie się pieluszki. Co o tym sądzisz? Może mogłabyś mi poradzić w tym temacie?

  6. Aneta 27 maja 2018 at 22:21 - Reply

    A co robić w sytuacji kiedy dziecko (2 lata i 3 mies.) Od dobrych 5 miesięcy codziennie woła na nocnik kupkę, a sikać nie chce…?? Już próbowaliśmy różnych sposobów i nic…

  7. Edyta 3 czerwca 2018 at 10:33 - Reply

    No dobra. Syn byl gotowy..odpieluchowany z dznia na dzien z dwiema ksiazkami. Rqno wstal i pierwsze co to bylo siusiu… i szlo super bez wiekszych wpadek przez 3 tyg. Rowno po 3 tyg przestal wolac. Sika pof siebie gdzie popadnie. Rece odpadaja bo ma osc do przedszkola za tydzien. A bez twgo go cofna do zloba. To normalne?? 2.5 roku ma. No ponad juz.

  8. Senna Sowka 8 czerwca 2018 at 13:55 - Reply

    Bardzo ciekawe informacje a nie każdy rodzic wiem jakie są oznaki aby przejść z pieluchy na majtki ; )

  9. Ewa 12 czerwca 2018 at 21:16 - Reply

    A co jeśli dziecko urodziło się latem? Młoda urodzona w czerwcu, poważnie zastanawiam się nad próbą odpieluchowania. Argument na TAK: od 13 miesiąca życia (czyli już prawie rok) robi dwójeczkę do nocnika. Zaczęło się przy jakimś zaparciu, teściowa tak zupełnie z głupa posadziła i chyba Młodej się spodobało, bo od tego czasu działa, wpadki zdarzają się rzadko. Argumenty na NIE: nie ma z jej strony żadnych z ww. sygnałów gotowości, nie mówi, że kupa, siku, jak się zdarzy dwójka w pieluszce, to z nią biega jakby nigdy nic… W ogóle nie bardzo chce cokolwiek robić samodzielnie, jest karmiona przeze mnie, inaczej nie zje, nie gryzie pokarmów stałych (zaburzenia SI).
    Jest sens robić próbę odpieluchowania czy może jej to jakoś zaszkodzić?

Leave A Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.